Tôi Đã Thử Hết Mọi Cách Để Bỏ Thuốc Lá

Ngăn kéo kẹt nửa chừng, như thể nó biết bên trong có gì.

Một tối nọ, tôi đứng ở hành lang, điếu thuốc ngậm trên môi, một tay đặt lên cái ngăn kéo gỗ cũ nơi tôi cất tất cả những thứ lẽ ra phải cứu mình. Những hộp miếng dán bị quăn góc. Cuốn sách của Allen Carr với gáy sách gãy. Hai bao thuốc lá thảo mộc có mùi ngải cứu và trà cũ. Một vỉ thuốc của loại thuốc được hứa là sẽ dập tắt cảm giác thích thú. Thậm chí cả một cuốn sổ cũ từ những tháng tôi cố hút thuốc theo giờ.

Tôi bắt đầu hút từ năm 19 tuổi. Đến lúc đó, tôi đã hút suốt 27 năm. Vợ tôi và tôi đã xây gần như cả cuộc đời trưởng thành quanh thói quen ấy mà chưa bao giờ nói ra thẳng thắn như vậy. Ngăn kéo ấy là bảo tàng riêng của những ý định tốt đẹp của tôi. Mỗi lần mở nó, tôi lại cảm thấy cùng một câu đè lên mình: mình đã thất bại ở chuyện này quá nhiều lần rồi.

Ngăn kéo ấy thật sự chứa gì

Nhìn từ bên ngoài, nó có vẻ rất thực tế. Công cụ. Kế hoạch. Những nỗ lực nghiêm túc. Tôi vẫn tự giải thích như vậy.

Bên trong, nó nặng hơn mức bìa các-tông và giấy đáng lẽ phải nặng. Mỗi món đồ mang theo một phiên bản của tôi mà tôi không còn tin tưởng nữa. Những miếng dán thuộc về cái tuần tôi tự hứa rằng kỷ luật rồi sẽ thắng. Cuốn sách thuộc về cái cuối tuần tôi tin chắc rằng chỉ cần thêm một lần ngộ ra là trong đầu mình sẽ bật được công tắc. Những bao thuốc lá thảo mộc thuộc về một tháng kỳ lạ khi tôi cố giữ nguyên nghi thức nhưng đổi chất bên trong, như thể cơ thể sẽ không nhận ra. Cuốn sổ thuộc về thời kỳ bấm giờ: một điếu một giờ, rồi chín mươi phút, rồi hai giờ, điện thoại rung lên như một lính canh nhà tù.

Không một phương pháp nào trong số đó là nực cười. Có cách thực sự giúp được người khác. Bây giờ tôi biết điều đó. Điều làm tôi kiệt sức không phải là sự tồn tại của những phương pháp ấy. Mà là cách tôi gom chúng lại. Mỗi lần thất bại lại được ném vào ngăn kéo như một bằng chứng.

Sau đủ nhiều lần thử, người ta thôi không còn nói phương pháp đó không hợp với tôi nữa. Họ bắt đầu nghĩ tôi là kiểu người mà cách này không bao giờ hiệu quả.

Đó mới là sức nặng thật sự của ngăn kéo. Sự bất lực học được. Khi ấy tôi chưa biết cụm từ đó, nhưng tôi biết cảm giác ấy. Chỉ cần mở một ngăn kéo gỗ là tôi đã thấy mình nhỏ lại.

Đêm tôi ngừng chất chồng thất bại

Sự thay đổi không đến cùng kịch tính. Không có bao thuốc bị bóp nát trong tay. Không có bài diễn văn trước gương. Tôi đã quá mệt cho kiểu sân khấu đó.

Tôi nhớ mình đã lần lượt lấy từng món ra và đặt lên bàn. Hộp miếng dán. Cuốn sách. Các bao thuốc lá thảo mộc. Cuốn sổ. Một cái bật lửa lăn trên mặt gỗ rồi chạm vào mép bàn với tiếng động ngớ ngẩn, khiến cả cảnh tượng càng trở nên bình thường hơn. Vợ tôi đang ở trong bếp. Căn hộ thoang thoảng mùi khói, giấy cũ và trà. Nhìn đống đồ đó, tôi nhận ra nhiều năm qua mình đã xây nên một câu chuyện về bản thân bằng những lần thử thất bại.

Đó là lúc một điều lặng lẽ trở nên rõ ràng: tôi không cần thêm một phương pháp anh hùng nữa để chứng minh mình nghiêm túc. Tôi cần ngừng biến việc bỏ thuốc thành một phiên tòa, nơi mọi lần thử trong quá khứ đều đứng ra làm chứng chống lại tôi.

Suốt nhiều năm, tôi nghĩ lần thử tiếp theo phải bù đắp cho tất cả những lần trước. Nó phải nghiêm hơn, sạch hơn, kỷ luật hơn, dứt khoát hơn. Cách nghĩ đó giữ tôi mắc kẹt. Nó khiến mỗi khởi đầu mới đã nặng nề ngay từ khi còn chưa bắt đầu.

Sau này tôi học được một điều đáng lẽ đã giúp tôi bớt xấu hổ rất nhiều: đa số mọi người không thoát ra chỉ bằng sức ép. Tôi không thất bại vì mình yếu khác thường. Tôi thất bại vì tôi cứ bị ném vào những phiên bản khác nhau của cùng một cuộc chiến.

Điều thay đổi sau đó

Tối hôm đó, tôi sắp xếp lại ngăn kéo theo cách khác.

Tôi không còn để những thứ đó trong tầm với nữa, như những lối thoát khẩn cấp cho cơn hoảng loạn kế tiếp. Tôi cất chúng đi như những chương đã khép lại. Không bằng tức giận. Không bằng nghi lễ. Chỉ bằng đủ thành thật để thừa nhận rằng tôi đã ngừng gom bằng chứng về chính sự bực bội của mình.

Lần thử tiếp theo sẽ là lần cuối của tôi, nhưng không phải vì tôi bỗng cứng cỏi hơn. Mà vì tôi đã lặng lại. Tôi thôi tìm kiếm một phép thử nhân cách mới. Tôi thôi hỏi phương pháp nào rồi sẽ ép tôi phải ngoan ngoãn phục tùng. Tôi thôi xếp chồng những thất bại như đĩa và tự hỏi vì sao cái kệ lại chông chênh.

Sự chuyển dịch đó quan trọng hơn vẻ ngoài của nó. Thói quen ấy đã sống nhiều năm nhờ áp lực, sợ hãi và tự buộc tội. Một khi nhìn ra điều đó, tôi không thể không thấy nữa. Vấn đề không chỉ là nicotine. Vấn đề là toàn bộ khung mệt mỏi bao quanh việc bỏ thuốc: chiến đấu, thất bại, đổ lỗi, lặp lại.

Tôi vẫn nhớ cái bàn với mọi thứ trải ra trên đó. Những góc hộp miếng dán bị quăn. Mùi ngải cứu từ các bao thuốc lá thảo mộc. Cuốn sách tôi từng mở ra với rất nhiều hy vọng. Không thứ nào trong đó khiến tôi tức giận. Điều đó làm tôi ngạc nhiên. Tôi cảm thấy một thứ tốt hơn giận dữ. Tôi cảm thấy mình đã thôi diễn.

Điều đó khác với tuyệt vọng. Tuyệt vọng nói chẳng gì hiệu quả. Còn khi đã khép lại, tôi không còn lặp lại những gì không hiệu quả nữa.

Nếu bạn đã thử mọi cách để bỏ thuốc lá, cảm giác đó rất quan trọng. Không phải lời thề kịch tính. Không phải điếu thuốc cuối cùng hoành tráng. Chỉ là khoảnh khắc lặng lẽ khi bạn ngừng xây dựng bản sắc của mình quanh những lần thất bại.

Đó là đêm tôi ngừng xem lịch sử của mình như một bản án. Ngăn kéo khép lại. Lần đầu tiên, nó nghe nhẹ hơn trước.

Cuốn hướng dẫn của J. Freeman được viết cho đúng khoảnh khắc ấy, khi sức ép và cảm giác tội lỗi đã trở thành một phần của cái bẫy. Nó đưa ra một lối đi bình tĩnh phía trước mà không biến việc bỏ thuốc thành thêm một cuộc thử sức nữa.