Những lời tự nhủ của người hút thuốc đã giữ tôi hút thuốc

Câu tôi dùng nhiều nhất chưa bao giờ được nói ra. Đó là một sáng thứ Ba ẩm ướt, chưa đến 9 giờ sáng, và tôi đang đứng bên cửa sổ văn phòng với điếu thuốc kẹp giữa hai ngón tay, còn máy tính thì đang khởi động phía sau lưng. Bộ tản nhiệt kêu cạch một tiếng, cửa sổ hé mở chừng một inch, và tôi tự nhủ với mình điều tôi đã tự nhủ suốt nhiều năm: “Tôi cần điếu này để vào guồng.”

Tôi bắt đầu hút thuốc khi 19 tuổi. Đến khi ấy, tôi đã hút suốt 27 năm. Có thời điểm tệ nhất, tôi hút khoảng 40 điếu mỗi ngày. Vợ tôi bắt đầu hút thuốc khi 18 tuổi, và giữa hai chúng tôi, khói thuốc đã len vào gần như mọi ngóc ngách trong đời sống trưởng thành của chúng tôi. Văn phòng. Bếp. Ban công. Xe hơi. Điều giữ cho mọi thứ tiếp diễn không chỉ là nicotine. Mà còn là thứ ngôn ngữ tôi khoác lên nicotine.

“Tôi cần điếu này để vào guồng.” Đó là câu của buổi sáng. Nó nghe có vẻ thực tế, gần như đàng hoàng. Không phải khoái lạc. Không phải kịch tính. Chỉ là một điều chỉnh nhỏ, như kéo ghế lại gần hơn trước khi ngồi xuống. Tôi dùng nó trước khi xem hộp thư đến, trước những cuộc gọi khó, trước bất kỳ việc gì tôi không muốn bắt đầu. Tôi tự nhủ khói thuốc giúp mình suy nghĩ, nhưng nó chưa bao giờ cải thiện khả năng suy nghĩ. Nó cho tôi một nghi thức, một khoảng dừng, một cánh cửa giữa việc này và việc tiếp theo.

Nếu khi đó có ai hỏi tôi vì sao người hút thuốc cứ tiếp tục hút, tôi hẳn sẽ đưa ra một trong những câu gọn gàng ấy và gọi đó là sự thành thật. Chính điều đó khiến lời tự nhủ của người hút thuốc trở nên hiệu quả đến vậy trong đời tôi. Nó nghe có vẻ khôn ngoan hơn câu trần trụi bên dưới: tôi đã tự rèn mình để bắt đầu gần như mọi thứ bằng khói thuốc.

“Hôm nay không phải ngày đó.” Câu ấy thường xuất hiện vào giờ ăn trưa. Một email căng thẳng. Một khoản thanh toán bị chậm. Thời tiết xấu. Thời tiết đẹp. Quá nhiều việc. Ngủ không đủ. Lúc nào cũng có sẵn một lý do để trì hoãn việc cai thuốc. Dĩ nhiên, tôi không gọi đó là trì hoãn. Tôi gọi đó là thực tế.

Câu đó theo tôi về nhà. Vợ tôi sẽ ở trong bếp, con trai tôi hồi còn nhỏ sẽ ở phòng bên, và tôi sẽ bước ra ban công, tự nhủ rằng khi cuộc sống yên ả hơn tôi sẽ xử lý chuyện hút thuốc. Cuộc sống không trở nên yên ả hơn. Nó chỉ dài hơn. Hai điều đó không giống nhau. Hai mươi bảy năm có thể biến mất trong một câu như thế. Cả châm cứu, thôi miên, trị liệu, miếng dán nicotine, cuốn sách của Allen Carr, những điếu thuốc thảo mộc có mùi như một chiếc tủ ẩm mốc, và mọi nỗ lực khác tôi chất đống suốt dọc đường cũng vậy.

“Tôi vẫn còn thích nó.” Đó là câu cuối cùng nghe giả dối ngay cả với chính tai tôi. Tôi nhớ buổi tối đó vì không có gì kịch tính xảy ra. Trà nguội trên bàn. Gạt tàn lại đầy. Căn hộ còn vương lớp khói cũ kỹ mà gia đình tôi đã học cách sống chung. Tôi châm thêm một điếu nữa và nghe câu ấy xuất hiện gần như đúng giờ.

Đến lúc đó, sự thích thú hầu như chẳng còn liên quan gì nữa. Tôi không nếm được điều gì đặc biệt. Tôi cũng không đang tận hưởng một thú vui riêng nào. Tôi đang duy trì một khuôn mẫu. Châm lửa. Rít một hơi. Dập tắt. Mở cửa ban công. Đóng cửa ban công. Tìm bật lửa. Lặp lại. Khi một thói quen chiếm lấy cả ngày của bạn đủ lâu, nó bắt đầu mượn những từ vốn không còn thuộc về nó nữa. Thích thú là một trong những từ đó.

Đó là bước ngoặt của tôi. Không phải một lời thề lớn. Không phải nghi thức điếu thuốc cuối cùng. Chỉ là cảm giác xấu hổ bất ngờ khi nghe chính kịch bản của mình quá rõ đến mức không còn tin nổi nữa. Ba câu ấy đã làm việc suốt nhiều năm trên tôi. Chúng khiến thói quen nghe có vẻ hữu ích, tạm thời và do tôi chọn. Hữu ích vào buổi sáng. Tạm thời đến trưa. Do mình chọn vào ban đêm. Đó là một lớp ngụy trang rất mạnh.

Một khi tôi nhìn ra điều đó, có thứ gì đó bên trong tôi dịu xuống. Tôi không thấy mình anh hùng. Tôi thấy mình ít bị lừa hơn. Thuốc lá không chỉ huấn luyện cơ thể tôi. Chúng còn huấn luyện cả những lời giải thích của tôi. Mỗi lần châm một điếu, tôi đều có sẵn một câu để hộ tống hành động ấy đi qua lương tâm mình. Nhìn ra điều đó không giải quyết mọi thứ trong một ngày. Nó làm được điều tốt hơn. Nó khiến tôi thành thật.

Tôi vẫn nhớ ô cửa sổ văn phòng, khe gió lạnh rộng chừng một inch, màn hình laptop sáng lên phía sau lưng. Tôi nhớ cánh cửa ban công ở nhà. Tôi nhớ cái gạt tàn đã không còn trông xấu xí nữa vì nó đã trở thành một món đồ nội thất. Thói quen sống trong những chi tiết. Những câu nói bảo vệ chúng cũng vậy.

Không câu nào trong số đó cho tôi một kế hoạch. Chúng chỉ cho tôi thấy một thói quen có thể nói khẽ đến mức nào. Nếu một ngày nào đó bạn muốn đọc thêm, J. Freeman viết về con đường bình yên trong cuốn cẩm nang của ông.