Bỏ đi những thứ nhắc tôi hút thuốc trong nhà đã giúp tôi

Chiếc gạt tàn nặng hơn vẻ ngoài của nó.

Tôi tìm thấy nó vào một buổi sáng xám xịt, đằng sau cái bát mà chúng tôi chẳng bao giờ dùng đến. Kính dày. Một góc sứt mẻ. Một vòng nâu ở đáy mà rửa bao nhiêu cũng không bao giờ xóa sạch hẳn. Tôi đứng trong bếp, một tay cầm nó, tay kia cầm ly cà phê, và trong vài giây tôi nhìn nó như thể nó thuộc về căn hộ của người khác.

Không phải vậy. Nó thuộc về căn hộ của tôi. Thuộc về 27 năm hút thuốc. Thuộc về cánh cửa ban công hé mở trong mùa đông. Thuộc về căn phòng trống tôi dùng làm văn phòng, nơi tôi cứ hứa với mình sẽ dừng sau bao này, sau tuần này, sau giai đoạn căng thẳng này. Vợ tôi bắt đầu hút thuốc lúc 18 tuổi. Tôi bắt đầu lúc 19. Có lúc tệ nhất, tôi hút mỗi ngày khoảng 40 điếu. Giữa hai chúng tôi, thói quen ấy có mặt ở mọi căn phòng, ngay cả khi chính chiếc gạt tàn chỉ nằm yên trong một ngăn tủ.

Sáng hôm ấy, tôi không hề đưa ra một quyết định lớn lao. Đó là phần tôi nhớ rõ nhất. Không có điếu thuốc cuối cùng đầy kịch tính. Không có bài phát biểu nào với chính mình trước gương. Túi rác đã mở sẵn vì tôi đang mang mấy lọ rỗng và rác nhà bếp xuống tầng dưới. Tôi nhấc chiếc gạt tàn lên, dùng ngón cái lau bụi trên mép, rồi mang nó về phía túi.

Vật đó đã sống qua nhiều lần khởi đầu dở dang

Tôi đã thử bỏ thuốc đủ nhiều lần để biến những đồ vật bình thường thành đạo cụ sân khấu. Hộp miếng dán. Bật lửa. Bao thuốc cũ. Cuốn sách của Allen Carr với gáy cong. Thuốc lá thảo mộc có mùi ngải cứu và trà cũ. Mỗi lần thử cho tôi thấy rằng thật dễ biến mong muốn thay đổi thành một nghi lễ, rồi tuần sau lại thức dậy trong cùng một vòng lặp.

Chiếc gạt tàn cũng là một phần của màn trình diễn ấy.

Nó nằm trên bàn như một lời tuyên bố nhỏ rằng hút thuốc vẫn còn một chỗ trong nhà. Ngay cả khi cất nó đi, tôi cũng cất rất kỹ, như thể tối đến tôi sẽ cần lấy lại. Đó là cách thói quen giữ được vẻ tử tế. Chúng thôi trông bẩn thỉu và bắt đầu trông thực dụng.

Tôi đã dành nhiều năm coi việc hút thuốc như tiếng ồn nền. Châm một điếu. Dập tắt nó. Rửa chiếc gạt tàn. Mở cửa sổ. Quay lại laptop. Một giờ sau lại bắt đầu. Nghi thức ấy ngốn khoảng 3 giờ trong một ngày mà vẫn đủ khéo để giả làm một quãng nghỉ ngắn. Nó đã bám vào tôi sâu đến vậy.

Người ta nói về gạt tàn sau khi bỏ thuốc như thể nó cần một lời chia tay đặc biệt. Tôi không muốn thế. Tôi đã dành cho thuốc lá đủ nghi thức cho cả một đời.

Điều đã thay đổi trong căn bếp ấy

Khi tôi thả chiếc gạt tàn vào túi rác, âm thanh làm tôi ngạc nhiên. Kính dày chạm vào nắp thùng rác kim loại. Quá to so với một buổi sáng tẻ nhạt như thế. Vợ tôi nhìn từ bồn rửa sang và hỏi, “Bỏ nó đi à?” Tôi nói, “Ừ,” rồi tiếp tục buộc túi. Thế là hết cuộc trò chuyện.

Chính sự giản dị ấy mới quan trọng.

Trong nhiều năm, tôi nghĩ bỏ thuốc phải xuất hiện trong một bộ dạng nào đó. Một hạn chót. Một lời thề. Một giọng điệu anh hùng. Khi những thứ ấy phai đi, tôi coi đó là bằng chứng rằng mình lại thất bại. Chiếc gạt tàn dạy tôi một điều nhỏ hơn mà tốt hơn: không phải thay đổi thật sự nào cũng cần đèn sân khấu.

Tôi không thấy mình chiến thắng khi mang túi xuống tầng dưới. Tôi chỉ thấy nhẹ hơn. Không phải nhẹ hơn về mặt đạo đức. Chỉ là nhẹ hơn về mặt thể chất, như thể căn phòng bớt đi một lời bào chữa đang chực sẵn. Đó là điều khác với động lực. Động lực bùng lên rồi tắt ngấm. Còn điều này thì lặng hơn. Một căn phòng có ít lời nhắc hút thuốc hơn sẽ đòi hỏi ở bạn ít hơn mỗi giờ.

Khi tôi quay lên tầng trên, chỗ chiếc gạt tàn từng ở trông trống đến buồn cười. Một ô vuông trống trên mặt bàn. Một vòng tròn nhỏ trên mặt gỗ sạch hơn. Không có gì sâu xa. Dù vậy, tôi vẫn cứ nhìn chằm chằm vào đó. Căn nhà không biến đổi. Tôi cũng không biến đổi. Nhưng một phần của kịch bản cũ đã ngừng chờ tôi.

Đó là sức mạnh của một khoảnh khắc tẻ nhạt. Nó không đòi bạn phải trở thành một con người khác ngay lập tức. Nó chỉ ngừng giúp con người cũ tập dượt.

Tôi nhớ buổi sáng ấy rõ hơn vài lời hứa ồn ào của mình. Cà phê đã nguội đi một nửa. Ánh sáng xám qua cửa sổ nhà bếp. Nút buộc trên túi rác tuột một lần trước khi tôi siết lại. Không có tiếng vỗ tay. Không có câu kết. Chỉ là một đồ vật rời khỏi căn hộ trước khi tôi kịp biến nó thành sân khấu.

Không có gì trong buổi sáng ấy đòi hỏi lòng can đảm. Nó đòi hỏi sự trung thực, và hóa ra thế là đủ để bắt đầu.

Những khoảnh khắc nhỏ như thế không chấm dứt toàn bộ thói quen, nhưng chúng thay đổi căn phòng nơi thói quen ấy đã sống. Cẩm nang của J. Freeman được viết cho sự chuyển dịch lặng lẽ đó và đưa bạn đi qua con đường yên ả ấy từng bước một.