Tái hút thuốc khi bỏ thuốc lá chưa phải là kết thúc

Một điếu thuốc không phải là bản án

Lầm tưởng về việc tái hút thuốc có hai phần: chỉ một điếu thuốc là cả nỗ lực coi như hỏng, và một nỗ lực thất bại chứng minh người hút thuốc yếu đuối. Cả hai phần đều nghe rất khắt khe. Cả hai đều để thói quen nắm quyền kiểm soát.

Lầm tưởng 1: một cú trượt xóa sạch nỗ lực

Câu chuyện trắng đen rất dễ tin vì nó trông gọn gàng. Một cuốn lịch có những ô trống. Một chuỗi ngày có một con số. Một bao thuốc có hai mươi cơ hội để tự nhủ rằng mình đã vượt qua ranh giới ấy rồi.

Nhưng một điếu thuốc là một sự kiện, không phải một bản án. Nó không xóa đi những giờ, những ngày hay những tháng trước đó. Nó không biến sự hiểu biết thành thất bại. Nó chỉ cho thấy nơi phản xạ cũ vẫn còn chỗ bám.

Khi ai đó hút một điếu sau khi bỏ thuốc, phần nguy hiểm thường không phải là khói thuốc. Mà là câu nói theo sau: Tôi đã làm hỏng rồi, vậy giờ cứ hút lại như cũ. Câu nói ấy biến một sai lầm thành vé quay lại.

Tôi biết câu đó quá rõ. Sau 27 năm hút thuốc, tôi đã tập đi tập lại nó đến mức nó trở thành phản xạ. Tôi đã dùng nó sau châm cứu. Tôi đã dùng nó sau thôi miên. Tôi đã dùng nó sau miếng dán nicotine và cuốn sách của Allen Carr. Mỗi lần thử thất bại lại trở thành thêm một điểm chống lại tôi, như thể ngăn kéo đầy những dụng cụ bỏ dở chứng minh điều gì đó về tính cách của tôi.

Nó chứng minh một điều khác. Tôi đã đối xử với một thói quen học được như thể nó là một vụ án ở tòa.

Lầm tưởng 2: tái hút thuốc là dấu hiệu của yếu đuối

Lầm tưởng về sự yếu đuối vẫn tồn tại vì nó tôn vinh những câu chuyện thành công. Nó khiến việc bỏ thuốc nghe như một tấm huy chương dành cho người cứng rắn nhất trong phòng. Người hùng ý chí thép bóp nát bao thuốc, quay lưng đi, và không bao giờ ngoái lại.

Câu chuyện đó gọn gàng. Nhưng nó cũng khắc nghiệt với những người bình thường đã sống cùng thuốc lá suốt hàng chục năm.

Một người hút 40 điếu mỗi ngày không xây một thói quen nhỏ. Anh ấy xây cả một hệ thống tín hiệu. Cà phê. Căng thẳng công việc. Ban công. Chiếc xe. Khoảng dừng sau bữa tối. Bàn tay đưa ra trước khi đầu óc kịp kết thúc ý nghĩ.

Gọi đó là yếu đuối là bỏ qua cơ chế. Não đã học một vòng lặp: khó chịu, điếu thuốc, nhẹ nhõm ngắn ngủi. Rồi chính điếu thuốc tạo ra sự khó chịu tiếp theo. Vòng lặp không quan tâm người đó tử tế, kỷ luật, có học hay mệt mỏi.

Tôi nhớ mình đã đứng trong bếp sau một cú trượt, giận bản thân theo cách rất lặng lẽ. Không ồn ào. Không sập cửa. Chỉ còn vị khói cũ và ý nghĩ quen thuộc rằng tôi lại thất bại. Vợ tôi nhận ra ánh nhìn đó vì cô ấy cũng có phiên bản của nó. Chúng tôi đã hút thuốc cùng nhau từ khi cô ấy 18 tuổi còn tôi 19 tuổi. Xấu hổ không giúp cả hai chúng tôi bước ra khỏi đó. Nó chỉ giữ căn phòng đóng kín.

Lầm tưởng 3: phải chờ mới bắt đầu lại

Lầm tưởng về trang giấy trắng nói rằng lần bắt đầu lại thật sự phải đợi đến ngày mai, đến thứ Hai tuần sau, sau khi hút hết bao, sau khi căng thẳng qua đi. Nghe rất ngăn nắp. Nhưng nó cũng cho thói quen thêm thời gian.

Một lần bắt đầu lại không cần nghi thức. Nó có thể nhỏ và tẻ nhạt. Dập điếu thuốc. Đừng biến nó thành cả một ngày. Cất bao thuốc khỏi bàn nếu nó cứ chằm chằm nhìn bạn. Rời khỏi chỗ vừa kích hoạt phản xạ. Uống nước, rửa tay, mở cửa sổ, dành ba phút trước quyết định tiếp theo.

Không có gì trong đó là một kế hoạch lớn. Nó chỉ là từ chối để một tín hiệu cũ viết nốt phần còn lại của kịch bản.

Điều này quan trọng vì việc tái hút thuốc rất thích kịch tính. Nó muốn một tiêu đề lớn. Nó muốn một lời thú nhận. Nó muốn người hút thuốc nói: Tôi lại quay về điểm xuất phát. Nhưng điều đó không đúng. Một người đã nhìn thấy vòng lặp rồi thì không còn ở điểm bắt đầu nữa. Nhận thức vẫn còn đó. Kể cả khi ngày hôm ấy rất tệ.

Mẫu số chung đằng sau những lầm tưởng

Cả ba lầm tưởng đều bảo vệ thói quen. Lầm tưởng thứ nhất nói một điếu thuốc xóa sạch tiến bộ. Lầm tưởng thứ hai nói cú trượt chứng minh sự yếu đuối. Lầm tưởng thứ ba nói việc bắt đầu lại thuộc về một tương lai sạch sẽ hơn.

Gộp lại, chúng biến một sự việc nhỏ thành một sự đầu hàng hoàn toàn.

Cái nhìn bình tĩnh hơn thì ít kịch tính và hữu ích hơn: một cú trượt là thông tin. Nó cho thấy tác nhân, tâm trạng, nơi chốn, và câu nói đã kéo bạn quay lại. Thông tin đó không cần bị trừng phạt. Nó cần được chú ý.

Tôi không bỏ thuốc hẳn bằng cách biến mình thành một con người khác. Tôi bỏ thuốc sau khi ngừng xem mọi thất bại là bằng chứng chống lại chính mình. Sự chuyển hướng đó rất quan trọng. Nó cho tôi khoảng trống để nhìn thẳng vào thói quen thay vì đứng trước nó với nắm đấm siết chặt.

Bạn không yếu đuối. Bạn chỉ được đưa cho những công cụ không phù hợp.

Tất cả những điều này không phải là một kế hoạch. Nhưng nhìn rõ lời nói dối chính là cách một con đường bình tĩnh hơn bắt đầu.