Chi phí hút thuốc cho xã hội và 1,8 nghìn tỷ USD

1,8 nghìn tỷ USD một năm lớn đến mức nghe không còn giống một con số bình thường nữa. Đó là vấn đề của chi phí hút thuốc cho xã hội. Con số này trông trừu tượng cho đến khi nó được tách ra thành viện phí, mất ngày công, cái chết sớm và những mất mát nhỏ hơn không bao giờ thành tin lớn.

1,8 nghìn tỷ USD thực sự có nghĩa là gì

Con số này không phải là giá của các bao thuốc ở quầy tính tiền. Nó là chi phí y tế, năng suất bị mất và những năm sống bị cắt ngắn. Khi cộng đủ bệnh tim, tổn thương phổi, những lần đi cấp cứu, ngày nghỉ ốm và sự nghiệp bị rút ngắn vào một sổ cái toàn cầu, hóa đơn sẽ đạt tới quy mô của ngân sách quốc gia.

Quy mô đó quan trọng vì nó cho thấy hút thuốc không phải một thói quen riêng tư nhỏ bé được gắn thêm vẻ lãng mạn. Đó là một thói quen đại trà với hậu quả mang tính công nghiệp. Chi phí toàn cầu của thuốc lá không lớn vì mỗi điếu thuốc đều kịch tính. Nó lớn vì nghi thức ấy lặp lại hàng triệu lần mỗi ngày và cứ tiếp tục gửi cùng một hóa đơn, chỉ được chia nhỏ ra.

Hóa đơn nhỏ không ai thấy

J. Freeman từng nghĩ việc hút thuốc là chuyện riêng của mình. Ông đã hút suốt 27 năm. Có lúc tệ nhất, ông hút khoảng 40 điếu một ngày. Ông hút ở nhà và ở văn phòng đến mức đồng nghiệp gần như không còn để ý nữa. Nghe rất cá nhân, gần như bị che khuất. Nhưng nó không hề rẻ chỉ vì đã quá quen.

Với 40 điếu một ngày, khoảng 3 giờ biến mất trong nghi thức ấy. Không chỉ là lúc hút. Là bước rời khỏi bàn làm việc. Là đi ra ban công. Là khoảng dừng sau đó. Là rửa tay. Là quay lại chậm rãi. Tính ra cả năm, đó không phải nghỉ giải lao. Đó là một lịch trình thứ hai xoay quanh nicotine.

Còn có cả tiền nữa. Một con số tham chiếu hữu ích ở đây là khoảng 2.500 USD cho mỗi người hút thuốc mỗi năm. Con số này không phải để làm ai xấu hổ. Nó chỉ gắn một cái giá lên thứ mà xã hội vốn đã trả bằng những cách âm thầm hơn: điều trị, mất ngày công và gánh nặng kéo dài của một sự lệ thuộc hiếm khi chỉ nằm gọn trong một căn phòng.

Vì sao tổng số vẫn cao

Nếu hút thuốc dễ bỏ, hóa đơn đã thu nhỏ nhanh hơn. Nhưng không phải vậy. Đó là lúc những con số về cách bỏ thuốc trở nên quan trọng.

Chỉ bằng ý chí, tỉ lệ thành công vào khoảng 3-5%. Liệu pháp thay thế nicotine vào khoảng 10-20%. Thuốc hỗ trợ có thể lên tới 30%. Ngay cả phương án kết hợp mạnh nhất, với thuốc, trị liệu và hỗ trợ cùng lúc, cũng chỉ dừng ở mức 40%. Đa số vẫn không thành công.

Những con số đó giải thích vì sao chi phí này vẫn mang tính toàn cầu thay vì thu hẹp thành một vấn đề nhỏ. Một thói quen kéo dài 27 năm không phải kiểu thói quen xấu có thể tắt chỉ bằng một công tắc. Đó là một hệ thần kinh đã được huấn luyện, một chuỗi tín hiệu hằng ngày, và một ngành công nghiệp vẫn tiếp tục bán nicotine dưới những vỏ bọc mới rồi gọi sự thay đổi đó là tiến bộ.

J. Freeman nhận ra điều đó trước hết ở quy mô nhỏ hơn. Thuốc lá được thay bằng những que thuốc nung nóng. Mùi thay đổi. Sự lệ thuộc thì không. Cửa sổ văn phòng vẫn là cửa sổ văn phòng. Khoảng dừng sau bữa tối vẫn là khoảng dừng sau bữa tối. Một vấn đề trị giá nghìn tỷ USD vẫn tồn tại bằng cách đổi cách cư xử, chứ không đổi mục đích.

Con số này để làm gì

Một con số như 1,8 nghìn tỷ USD vô dụng nếu nó chỉ sinh ra cảm giác tội lỗi. Cảm giác tội lỗi thì rẻ. Thuốc lá đã kiếm đủ tiền từ những người vốn đã thấy mình tệ rồi.

Phần hữu ích của con số là sự rõ ràng. Nó nói với bất kỳ ai đang kẹt trong thói quen ấy rằng cái bẫy đó chưa bao giờ nhỏ, riêng tư hay là dấu hiệu của sự yếu đuối. Nó nói với người đọc rằng hệ thống kiếm lợi từ sự lặp lại và xã hội phải trả tiền cho khâu dọn dẹp. Nó cũng giải thích vì sao rất nhiều người tự trách mình sau khi thất bại với những phương pháp khiến phần lớn người khác bị mắc kẹt.

Sự chuyển hướng đó quan trọng. Khi hút thuốc không còn được nhìn như một khuyết điểm cá nhân mà là một hệ thống có bảng cân đối, sự xấu hổ sẽ bớt kịch tính đi. Phần còn lại là nhu cầu tìm một lối ra bình tĩnh hơn.

Một con số như thế này không dạy ai cách bỏ thuốc. Nó chỉ cho thấy cái bẫy lớn hơn ý chí, và J. Freeman viết thêm về con đường bình tĩnh trong cuốn cẩm nang của mình.